Sút nhiều hơn có thắng không? Điều số cú sút nói và không nói

Sau mỗi trận thua, câu an ủi quen thuộc của người hâm mộ là "mình sút gấp đôi họ". Câu đó có ý nghĩa tới đâu? Tôi xem lại 5.255 trận ở năm giải lớn châu Âu trong ba mùa gần nhất, so số cú sút với kết quả.

Bảng tổng hợp

Sút nhiều hơn: chưa tới một nửa

Đội có nhiều cú sút hơn thắng khoảng 47% số trận. Họ thua khoảng 27%. Phần còn lại là hòa.

Chưa tới một nửa. Nghe có vẻ thấp, nhưng nó hợp lý. Đội đang bị dẫn thường dồn lên và sút nhiều, kể cả những cú sút xa ít hy vọng. Đội đang dẫn lùi lại, chủ động để đối thủ cầm bóng. Số cú sút vì vậy một phần là hệ quả của tỉ số, không chỉ là nguyên nhân.

Ngay cả khi chênh lệch từ mười cú sút trở lên, đội sút nhiều hơn cũng chỉ thắng khoảng 55%. Gần một phần năm số trận đó, họ vẫn thua.

Sút trúng đích: tốt hơn nhiều

Đổi sang số cú sút trúng đích, bức tranh rõ hơn. Đội có nhiều cú trúng đích hơn thắng gần 60% và chỉ thua khoảng 16%.

Lý do đơn giản. Một cú sút trúng đích là cú sút có thể thành bàn. Cú sút chệch khung thì không bao giờ thành bàn. Trong ba mùa, cứ khoảng ba cú trúng đích thì có một bàn thắng, còn tính mọi cú sút thì phải chín cú mới có một bàn.

Mỗi trận ở năm giải có trung bình hơn 25 cú sút cho cả hai đội. Phần lớn trong số đó không đe dọa gì.

Chất lượng quan trọng hơn số lượng

Một cú sút từ ngoài vòng cấm 30 mét và một cú dứt điểm cách khung thành 6 mét đều được đếm là một cú sút. Nhưng khả năng thành bàn của chúng chênh nhau hàng chục lần.

Đó là lý do giới phân tích dùng chỉ số bàn thắng kỳ vọng, thường gọi tắt là xG. Mỗi cú sút được gán một xác suất thành bàn dựa vào vị trí, góc sút, loại tình huống. Cộng lại cho cả trận, ta có số bàn một đội "đáng ra" ghi được.

Goalmi hiện chưa dùng xG trong mô hình, vì nguồn dữ liệu của tôi không có xG cho mọi giải, nhất là V.League. Mô hình chỉ dùng bàn thắng thật. Đây là một giới hạn tôi ghi rõ ở trang Phương pháp.

Đọc thống kê sau trận thế nào

Trên các trang sau trận của Goalmi, bạn sẽ thấy số cú sút, sút trúng đích và tỉ lệ cầm bóng khi nguồn dữ liệu có. Một vài gợi ý khi đọc.

Nhìn cú trúng đích trước. Đây là con số gần với bàn thắng nhất trong những gì được đếm.

Xem tỉ số lúc nào được định đoạt. Nếu một đội dẫn 2-0 từ phút 20, số cú sút sau đó của đối thủ nói ít về thế trận thật.

Nhìn nhiều trận chứ đừng nhìn một. Một trận sút nhiều mà thua có thể là xui. Năm trận liền như thế thì có lẽ đội đó đang có vấn đề với chất lượng cơ hội tạo ra.

Còn tỉ lệ cầm bóng thì sao

Cầm bóng còn lỏng lẻo hơn số cú sút. Nhiều đội chủ động nhường bóng, chờ đối thủ dâng cao rồi phản công vào khoảng trống sau lưng. Trước một đội như vậy, cầm bóng 65% có khi chỉ có nghĩa là chuyền ngang nhiều ở giữa sân.

Ngược lại, đội mạnh hơn hẳn thường cầm bóng nhiều vì đối thủ lùi sâu từ đầu. Khi đó tỉ lệ cầm bóng phản ánh khoảng cách trình độ, chứ không giải thích được vì sao họ thắng.

Tôi đưa tỉ lệ cầm bóng lên trang sau trận để bạn có bức tranh đủ, nhưng ít khi dựa vào nó trong phần bình luận.

Vậy câu "sút gấp đôi" có nghĩa gì

Nó có nghĩa là đội của bạn đã ép sân, có thể đã chơi tốt hơn trong một khoảng thời gian dài. Nhưng nó không chứng minh đội của bạn đáng thắng. Nếu phần lớn số cú sút đó đến từ xa, hoặc đến sau khi đã bị dẫn hai bàn, thì kết quả có lẽ phản ánh khá đúng trận đấu.

Lần tới khi xem bảng thống kê, hãy tìm dòng sút trúng đích. Nó kể câu chuyện đáng tin hơn.

Ghi chú

Số cú sút và sút trúng đích lấy từ bộ dữ liệu football-data.co.uk, ba mùa 2023/24 tới 2025/26 của năm giải lớn. Những trận hai đội sút bằng nhau bị loại khỏi phép tính tương ứng. Bảng trên được tính lại khi trang được dựng.